Klima

Klima

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Evlerde ve işyerlerinde kullanılan günümüz kliması iç ünitesi

Klimalar, soğutma çevrimi kullanarak bir ortamı ısıdan arındıran (ortam sıcaklığı'nı azaltan), ortamdaki fazla nemi alıp ortama taze hava sağlamak amacıyla tasarlanan sistemler veya mekanizmalardır. İnsanların içerisinde bulundukları ortamın sıcaklığının ayarlanabilmesi, odanın konforunu arttırır. İnsanların konforlu bulduğu ortam sıcaklığı, bulunan ortamdaki hava sıcaklığı ve havadaki nem oranına bağlı olmaktadır. Bu bağlamda ortamda aşırı nem bulunması, insanları sıcak havadan daha çok rahatsız eden bir durumdur. Çünkü ortamdaki nem oranı arttıkça insan vücudunun sıcaklık karşısındaki tepkimesi yavaşlar. Örneğin 40°C sıcaklık ve% 10 nispi neme sahip bir hava 30 °C sıcaklık % 80 nispi neme sahip bir havaya göre daha iyidir. Bu nedenle klimaların yalnızca havayı soğutması yeterli görülmemiş, aynı zamanda ortamdaki nem oranının ayarlanması için de çalışılmıştır. Bu İşlemlerin yapılışı "klimalandırma" veya "iklimlendirme" olarak adlandırılabilir. Bu amaçla kullanılan donanım ise "klima" olarak (en: air conditioner) adlandırılır.

Klimaların Çalışma Prensipleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Klimalarda kullanılan soğutma çevrimi Şeması:
1) Kondansör (Yoğuşturucu)
2) Genişleme Vanası (Kısılma Vanası olarak da rastlanabilir)
3) Evaporatör (Buharlaştırıcı)
4) Kompresör

Klimanın çalışma yöntemi, belirli bir basınç altında bulunan sıvı haldeki soğutucu akışkanın istenilen sıcaklıkta buharlaştırılması ve buhar halden tekrar sıvı hale döndürülmesi şeklindedir. Çalışma prensibini termodinamiğin ikinci kanunu açıklar.

Çevrim malzemesi olarak kullanılan gaz bir kompresör aracılığıyla emilip sıkıştırılarak sıvılaştırılır. Sıkıştırma sırasında açığa çıkan ısı bir fan vasıtası ile atmosferik çevreye (dış ortama) atılır. Bu sıvı daha sonra genleşme valfi tarafından üzerindeki basıncın düşürülmesi ile bulunduğu ortamdan ısı çekerek gaz haline dönüşür. Sıvı bu esnada bulunduğu ortamdan ısı çektiği için ortam sıcaklığını düşürmüş olur. Soğutma akışkanı kompresör tarafından emilerek çevrim aynı şekilde tekrarlanır.

Pencere tipi klima iç yapısı

Soğutucu Akışkanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Soğutma makinelerinde soğutucu akışkan olarak önceleri amonyak ve karbondioksit kullanılmıştır. Günümüzde ise freon kullanılmaktadır. Soğutucu akışkanlar şu özelliklere sahip olmalıdır:

En çok kullanılan soğutma akışkanları şunlardır:

Freon 12, freon gazının F11, F12, F13, F22, F502 gibi türleri vardır. Bileşiğinde C, Cl ve F bulunur. Çoğunlukla klima cihazlarında bu gaz kullanılır. F12'nin atmosferik basınçta kaynama noktası –29,8°C , donma noktası –157,78°C 'dir. Yoğunluğu havanın yoğunluğundan büyüktür. Renksiz bir gazdır.

Soğutma yöntemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Soğutma veya klima tekniğinde üç yöntem uygulanır:

  1. Fiziksel Yöntem: Sıvılar buharlaşırken çevreden ısı çekerler, buharlaşan sıvının çevreden ısı çekmesi , ısı çekilen ortamın sıcaklığının düşmesine neden olur. Isı kaybının neden olduğu sıcaklık düşmesine ya da sıcaklık azalmasına soğuma denir. Fiziksel soğutma yönteminin endüstride kullanılanlarının en önemlisi, soğurmada soğutma yöntemidir. Bu sistemde ısı enerjisinden yararlanılır. Herhangi mekanik parçası yoktur. Soğutma devresinde soğutucu olarak silikojel ve su kullanılır. Silikojel nem tutucu ya da emici siliko-sodyuma maddesel bir asitin etkimesiyle oluşur. Bu bileşik daha sonra yıkanıp kurutulabilir. Çok küçük tanecikler halinde soğutma devresine yerleştirilen silikogel amonyağı emer. Amonyak düşük sıcaklıklarda suda kolayca çözülür. Bu çözelti 65°C sıcaklıkta ısıtıldığı zaman buharlaşır ve sudan ayrışır. Suyun işlevi soğutma devresindeki amonyağı çözmektir. Sistem; soğurma cihazı, kondansör (yoğuşturucu) ve (evaporatör) buharlaştırıcıdan oluşur.
  2. Kimyasal Yöntem: Normal sıcaklıkta oldukları halde bazı kimyasal maddeler belirli aralarda birbirleriyle karıştırıldıkları zaman daha düşük sıcaklıklar elde edilebilir. Bunun nedeni karışım oluşurken çevreden bir miktar ısı alınmasıdır. Örneğin kar veya buzla sofra tuzu karıştırıldığında soğuma elde edilir. %65 kar veya buz,% 35 tuz (NaCl) karıştırıldığında ilk sıcaklık 0°C , karışım sıcaklığı –20°C'dir. %60 kar ya da buz %40 tuzun ilk sıcaklığı 0°C , karışım sıcaklığı –30°C'dir.
  3. Mekanik Yöntem: Mekanik yöntemle soğutma dışarıdan verilerek soğutucu akışkanın basınç ve sıcaklığının yükseltilmesi esasına dayanır. Termodinamiğin 2. kanununa göre ters Carnot çevrimi prensibine göre çalışır.

Klima ile ilgili kavramlar[değiştir | kaynağı değiştir]

sıcaklığı bu havanın sıcaklığından daha büyük olursa sudan havaya ısı geçişi başlar ve su ağır ağır buharlaşarak soğur. Suyun sıcaklığı havanın sıcaklığına eşit olunca sudan havaya ısı akımı durur. Ancak hava doygunlaşmadığı için buharlaşma devam eder. Buharlaşmanın devam etmesi suyun sıcaklığının havanın sıcaklığının altına düşmesine neden olur. Bu durumda da havadan suya ters ısı akımı başlar . Belli bir noktadan sonra ısıl denge sağlanır. Havayla suyun arasındaki ısıl dengenin sağlandığı sıcaklığa termodinamikte ve klima tekniğinde yaş termometre sıcaklığı denir. Üzerine ıslak pamuk sarılmış bir termometrenin gösterdiği sıcaklık yaş termometre sıcaklığıdır. kısaca mevcut havanın ısısını değiştirmeden doyma durumuna getirilerek ölçülen sıcaklığa yaş termometre sıcaklığı denir.

İnverter Klima[değiştir | kaynağı değiştir]

DC motorlu değişken devirli klimalardır. AC motor akımlarından farklı olarak çalışan bu tarz klimalar Enerji verimliliği ile Elektrikten çekilen yükü azaltarak daha az enerji ile maximum fayda sağlayan klimalara denir.

Birçok dünya devi klima üreticisi günümüzde inverter klima üretmektedir. -15 derecede bile performans veren klima türüdür. Bugün Avrupa Birliği üyelerinde satışı yasaklanan B Enerji Türü klimalara oranla %50 ila %70 oranda daha az enerji harcarlar.

2007 ve 2008 yılları arasında yaygınlaşma eğilimi gösteren ve 2010 yılı itibarı ile %99 oranında bütün markaların ürettiği bu klima tipi için bu terim birçok ülkede kullanılmaktadır.

Süper Inverter Terimi (Super Invertech) DC motorların (Doğru akım motoru) daha sessiz çalıştırılarak elde edilen klima çalışma teknolojisinin genel adıdır. İnsan vücudunun yaydığı ısıdan kişilerin mekandaki yerini ve hareketlerini algılayan teknoloji sensörü ile klimadan üflenen havayı en ideal şekilde yönlendirir. Ortamda herhangi bir kişi olup olmadığını tespit ederek klimanın çalışmasını kontrol eder ve bu yolla yüksek enerji tasarrufu sağlar.

Soğutma Birimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Klimaların soğutma değerini ifade eden birim, kısaltılmış hali BTU olan British Thermal Unit'tir. Watt ve Joule arasında direkt ilişki kurulabilen bu birim soğutma gücü için özellikle kullanılmaktadır. Soğutulacak odanın özellikleri, soğutma için gereken BTU değerini vermektedir. Aşağıda bir odayı soğutmak için verilmesi gereken BTU değerinin, odanın özelliklerinden nasıl etkilendiğini görebileceksiniz.

Oda alanının BTU etkisi

337 sayısı bölge katsayıdır. Türkiye için

Pencerelerin BTU etkisi
Odayı paylaşan kişi sayısı
Aletler ve aydınlatma araçlarının ürettiği ısı miktarı (Watt toplamı)

Otomobil endüstrisinde klima[değiştir | kaynağı değiştir]

Otomobillerde kullanılan klimaların ana parçaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Klima kullanımının sürüş güvenliğine etkisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Sıcaklığın 21 ile 27 derece arasında olduğu bir ortamda yapılan test sürüşünde otomobilin içine yerleştirilen hoparlörlerden zil çalması, korna sesleri, itfaiye sireni gibi sesler verilerek sürücünün bu sesleri zamanında duyup duymadığını kontrol etmek için bir pedala basması istenmiş. 27 dereceye ulaşıldığında sürücünün seslere gösterdiği reaksiyon süresinin % 20 ve daha da üzerinde oranlarda arttığı saptanmış. Ayrıca sıcaklık 27 derecedeyken 21 derecenin iki katı oranında sinyal dikkate alınmayarak atlanmış. Yüksek ısıdan etkilenen sürücünün 0,5 promil oranında alkol alan bir sürücüyle aynı durumda olduğu saptanmış. Birçok kazaya yol açan saniyelik uykunun %32'si yüksek sıcaklık nedeniyle meydana gelmektedir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Benzer Makaleler