Ürümçi ئۈرۈمچی , Ürümchi, 乌鲁木齐 | |
---|---|
![]() Ürümçi'nin Sincan Uygur Özerk Bölgesideki konumu | |
Ülke |
![]() |
Özerk bölge | Sincan Uygur Özerk Bölgesi |
Yüzölçümü | |
• Toplam | 10,989 km² (4,242 mil²) |
Rakım | 866 m (2.841 ft) |
Nüfus (2010) | |
• Toplam | 3,112,559[1] |
Zaman dilimi | +8 |
• Yaz (YSU) | UTC |
Posta kodu |
830000[2] |
Alan kodu | 0991 |
Ürümçi, (Uygur Arap yazısı: ئۈرۈمچی; Uygur Latin yazısı: Ürümchi; Basitleştirilmiş Çince: 乌鲁木齐; Geleneksel Çince: 烏魯木齊; pinyin: Wūlǔmùqí), Çin'in kuzeybatısında yer alan, Doğu Türkistan adıyla da bilinen Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nin başkentidir. 2,5 milyon nüfuslu bir şehir olup 10.989 km²lik bir alan kaplar. Mançu İmparatorluğu 1884 yılında, Doğu Türkistan istilasını gerçekleştirdiğinde şehre Çince 迪化 (Dihua) adını vermişlerdi. 1955 yılında, daha öncelerden eyalet statüsündeki Doğu Türkistan'ın, Sincan Uygur Özerk Bölgesi olması ile birlikte, başkentin adı da tekrar Ürümçi olmuştur. Çin'in batıya açılan en önemli güzergâhlarındandır. Demiryolu taşımacılığında önemli bir geçittir.
Şehre verilen diğer isimler şöyledir: Wu-lu-mu-ch'i, Dikhua, Urumtsi, Urumutsi, Urumptsi, Ti-hua-shih, Tihwafu, Wu-lu-mu-ch'i-shih, Tikhua, Urumtschi, Tikhva, Ouroumtchi, Urumqi Shi, Wurumch'ih, Ürümqi, Ti-hua-hsien, Ti-hua-ch'eng, Ti-hua, Ürümqi Shi, Tihwa, Urunchi ve Urumchi.[3]
Ürümçi'den İpek Yolu geçmiştir. İlk Türk medeniyetlerinin yaşadığı bir şehir olan Ürümçi, geçmişten günümüze çok köklü bir tarih taşımaktadır. Özellikle Ürümçi'den çok fazla düşünür ve evliya çıkmıştır. Bu düşünürlerin müellif eserleri günümüzde çevirileri ile hâlen okunmaktadır. Kentte yaşayan halkın büyük çoğunluğu geçmişten bu yana devam eden Türk-Müslüman nüfusun devamıdır.
Ürümçi 7 belde ve 1 ilçe olmak üzere 8 idari bölüme ayrılmıştır:
![]() |
Bölümler | Nüfus | Yüzölçüm | ||
---|---|---|---|---|---|
İsim | Çince | Uygurca | 2002 itibarı ile | km² | |
■ Yenişehir | 新市区 | يېڭىشەھەر رايونى | 360,000 | 142 | |
■ Şuymogu | 水磨沟区 | بۇلاقتاغ رايونى | 150,000 | 91 | |
■ Tanrı Dağı | 天山区 | تەڭرىتاغ رايونى | 450,000 | 171 | |
■ Saybağ | 沙依巴克区 | سايباغ رايونى | 440,000 | 422 | |
Ürümçi Çevre ve Kırsal Kesim | |||||
■ Mitung | 米东区 | كۆكتاغ رايونى | 100,000 | 244 | |
■ Tudun Haba | 头屯河区 | تۇدۇڭخابا رايونى | 130,000 | 276 | |
■ Tapançeng | 达坂城区 | داۋانچىڭ رايونى | 40,000 | 5,042 | |
■ Ürümçi | 烏魯木齊县 | ئۈرۈمچى ناھىيىسى | 80,000 | 4,601 |
Ürümçi'nin etnik yapısı aşağıdaki gibidir;
Etnik grup | 2000[4] | 2010[1][5] | ||
---|---|---|---|---|
Nüfus | % | Nüfus | % | |
Han Çinlisi | 1.567.562 | 75,30 | 2.331.654 | 74,91 |
Uygur | 266.342 | 12,79 | 387.878 | 12,46 |
Hui | 167.148 | 8,03 | 280.186 | 9,00 |
Kazak | 48.772 | 2,34 | 68.076 | 2,19 |
Mançu | 7.682 | 0,37 | 8.541 | 0,27 |
Moğol | 7.252 | 0,35 | 10.454 | 0,34 |
Sibo | 3.674 | 0,18 | 4.820 | 0,15 |
Rus | 2.603 | 0,13 | 3.010 | 0,10 |
Tu | 1.613 | 0,08 | 2.869 | 0,09 |
Kırgız | 1.436 | 0,07 | 2.207 | 0,07 |
Özbek | 1.406 | 0,07 | 1.581 | 0,05 |
Zhuang | 878 | 0,04 | ||
Tatar | 767 | 0,04 | ||
Tibetli | 665 | 0,03 | ||
Donşian | 621 | 0,03 | 2.333 | 0,07 |
Miao | 620 | 0,03 | ||
Koreli | 588 | 0,03 | ||
Diğer | 2.205 | 0,09 | 8.950 | 0,29 |
Toplam | 2.081.834 | 3.112.559 |
Karasal iklim kuşağında bulunan Ürümçi'de yazlar sıcak ve kuru,kışlar ise çok yağmurludur. Step ikliminin görüldüğü Ürümçi'de yazları sıcak ve kuru geçmekte Temmuz ayında ortalama sıcaklık 24 °C olmakta, kışları soğuk ve nemli bir hava hakim olup Ocak ayında ortalama sıcaklık -16 °C 'dir. Yıllık ortalama sıcaklık 5.4 °C, yağış ise 273 mm olmaktadır.
Ürümçi'nin 17 km kuzeybatısında havaalanı vardır (Urumqi International Airport/Urc). Şehrin Çin'e Tren bağlantıları var. Ürümçi'nin 3 tane Otogarı vardır: Northern Suburb Passenger Transport Station, Southern Suburb Passenger Transport Station, Nianzigou Passenger Transport Station.
1982 yılında Sincan Üretim ve İnşaat Kolordusu (XPCC Çince: basit 新疆生产建设兵团; geleneksel 新疆生產建設兵團; Pinyin: Xīnjiāng Shēngchǎn Jiànshè Bīngtuán), denilen onikinci tarımsal bölümü Ürümçi'de kurulmuştur ve buradan yönetilir.
Ürümçi'de, birçok eğitimle ilgili kampüsü vardır.